YEŞİL BİLEZİK SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA İÇİN ÇEVRE OKUR YAZARLIĞI
Kıbrıs, çevre sorunları açısından her zaman risk altında olmuştur ve olmaya devam edecektir. Bilimsel olarak kanıtlanmıştır ki gezegenin belirli kısımları iklim değişikliğinin etkilerine karşı giderek daha savunmasız olacak ve Akdeniz de bunlardan biridir. Akdeniz'in en doğu köşesinde bir ada olarak; Kıbrıs'ın çevre konusunda ‘sürdürülebilir’ ve etkili yaklaşımlara ihtiyacı vardır.
30 yılı aşkın bir süredir aktif bir şekilde varlığını sürdüren Mağusa Kültür Derneği (MKD), sürdürülebilir bir bölgeye dönüşme potansiyeli olmasına rağmen, insan kaynaklı çevre sorunlarının ciddi boyutlara ulaşmaya devam ettiği Kıbrıs adasında doğa tahribatının önlenmesine uzun vadeli ve çarpan etkili katkı sağlamayı amaçlamaktadır. MKD bu amaç doğrultusunda ‘Yeşil Bilezik: Sürdürülebilir Kalkınma için Çevre Okuryazarlığı’ projesi ile çevre okuryazarı bireyler yetiştirerek ‘çevresel sürdürülebilirliğe’ ve ‘sürdürülebilir kalkınmaya’ katkıda bulunmayı kendine hedef olarak belirlemiştir. ‘Sürdürülebilir Kalkınma için Çevre Okuryazarlığı’ projesi Avrupa Birliği Komisyonu’nun Kıbrıslı Sivil Toplum İş Başında VII Hibe Programı kapsamında 3 yıl boyunca desteklenmiştir. Çevresel sürdürülebilirliğin, ancak gelecek nesillerin eğitilmesiyle mümkün olacağının inancıyla geliştirdiğimiz ve başta geleceğin temsilcisi çocuklarımız olmak üzere, dokunabildiğimiz herkesin çevre okuryazarlık düzeyini yükseltmeyi odağına alan bu proje kapsamında sürdürülebilir çevre eğitimi modelleri ve mekanizmaları oluşturup uygulandı. Bu model ve mekanizmalar aracılığıyla, pilot bölge olarak belirlediğimiz Mağusa’daki öğrenci ve öğretmenlerin çevre eğitimlerine katkıda bulunmayı ve çevre okuryazarlık düzeylerini geliştirmeyi amaçladık. Ayrıca proje boyunca bilinçli bir şekilde çevre savunuculuğu ve çevre aktivizmi yapan gönüllü bireylerin sayısı arttırıldı.
Sadece ‘değinmenin’ yeterli olmadığı çevre eğitiminin, gözlem yapmayı, neden sonuç ilişkilerini düşünebilmeyi, çözüm üretmeyi ve harekete geçmeyi içermesi gerekmektedir. Parçası olduğumuz ekosisteme dair kavrayışımızın ancak bu şekilde geliştirebileceği bir gerçektir. Bireyin hem doğa hem de toplum ve gelecek kuşaklar için sorumlu tercihler yapabilecek bu bilgilerle donatılması ancak olabilecek en erken yaştan itibaren çevre okuryazarı olmasıyla mümkündür.
Proje kapsamında yürütülen ihtiyaç analizi ve seviye tespit araştırmasını takiben oluşturulan müfredatlar kapsamında 6 farklı okulda 1000’den fazla ilkokul öğrencisi, 50 ilkokul öğretmeni, 50 öğretmen adayı, 30 genç çevre gönüllüsü çevre eğitimi ve çevre okuryazarlığı geliştirme programlarına dahil edildi. Ayrıca proje boyunca, gezegenin ve toplumların kurtarıcısı olabilecek ‘Yeşil Meslekler’ ve çevresel becerileri temel alan çevre okuryazarlığının, gençlerin Yeşil Meslekleri benimseme şansını nasıl artırabileceği ile ilgilifarkındalık yaratacak paralel çalışmalar ve aktiviteler de gerçekleştirildi. Öte yandan, Birleşmiş Milletler’in Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SHK) ile ilgili farkındalık çalışmaları yürütüldü. Bunun yanında, çevresel aktivizm ve çevre savunuculuğuna ilişkin farkındalık ve katılım artırıcı etkinlik ve faaliyetler de düzenlenlendi.
Proje kapsamında yürütülen ihtiyaç analizi ve seviye tespit araştırmasını takiben oluşturulan müfredatlar kapsamında 6 farklı okulda 1000’den fazla ilkokul öğrencisi, 50 ilkokul öğretmeni, 50 öğretmen adayı, 30 genç çevre gönüllüsü çevre eğitimi ve çevre okuryazarlığı geliştirme programlarına dahil edildi. Ayrıca proje boyunca, gezegenin ve toplumların kurtarıcısı olabilecek ‘Yeşil Meslekler’ ve çevresel becerileri temel alan çevre okuryazarlığının, gençlerin Yeşil Meslekleri benimseme şansını nasıl artırabileceği ile ilgilifarkındalık yaratacak paralel çalışmalar ve aktiviteler de gerçekleştirildi. Öte yandan, Birleşmiş Milletler’in Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SHK) ile ilgili farkındalık çalışmaları yürütüldü. Bunun yanında, çevresel aktivizm ve çevre savunuculuğuna ilişkin farkındalık ve katılım artırıcı etkinlik ve faaliyetler de düzenlenlendi.
Projenin genel çıktıları aşağıdaki gibidir:
- Mağusa bölgesindeki ilkokullara, ilkokul öğretmenlerine ve öğretmen adaylarınauygulanacak olan ‘Çevre Okuryazarlık Düzeyi’ anketleri ile elde edilecek olan veriler, en faydalı çevre eğitimi müfredatı ve eğitim içeriklerinin geliştirilmesi için kullanıldı.
- Uzman görüşleri ve anket raporları ışığında geliştirilen müfredat kapsamında ilkokul ve lise öğrencilerine, ilkokul öğretmenlerine ve öğretmen adaylarına bir akademik yıl boyunca eğitimler sunuldu.
- Çevre eğitimi entegreli STEAM (Fen, Teknoloji, Mühendislik, Sanat ve Matematik) eğitim yaklaşımını benimseyen olan uygulama odaklı eğitimlerin sonunda ‘Çevre Okur-Yazarlığı Düzeyi’ anketleri tekrarlandı ve karşılaştırmalı verileri içeren bir rapor ve kılavuz oluşturulacak ve erişime açıldı.
- Geliştirilen ve pilot uygulaması yapılan çevre okuryazarlığı müfredatı, rapor ve kılavuz eşliğinde öneri olarak ilgili yerel kurumlara sunuldu.
- Çevre dostu okullar için bir yol olarak sürdürülebilir ekolojik bahçe uygulamaları, Eko-Okullar Yarışması ve ödül mekanizması oluşturulup pilot uygulaması yapıldı.
- Projenin sürdürülebilirliği için MKD’nin çevre eğitimi sunma, eko-mentörlük ve çevresel aktivizm ile ilgili kapasitesi arttırıldı.
- Proje, Kıbrıs’ın kuzeyinde sürdürülebilir çevre eğitimi için oluşturulmuş bir paydaş ağı ile görüş alışverişi ve iş birliği içerisinde sürdürüldü.